یک شهابسنگ یا سنگ آسمانی (Meteorite) تکهٔ جامد بازمانده از جرمهایی مانند یک دنبالهدار، سیارک یا شهابواره است که در اصل در فضای بیرونی ساخته شده و توانسته پس از گذر از جو و تاب آوردن بازخورد این گذر، بر روی سطح زمین یا یک سیارهٔ دیگر فرود آید. هنگامی که جرمی به درون جو میآید، عوامل گوناگونی مانند اصطکاک، فشار و برهمکنش شیمیایی با گازهای اتمسفری، موجب گرم شدن جرم و پراکندگی آن انرژی میشوند. این جرم سپس به یک شهابواره دگرگون میشود و برای زمان کوتاهی یک آذرگوی را میسازد که همچنین با نام یک ستارهٔ سرنگون شونده (شهاب ثاقب) دیده و شناخته میشود؛ اخترشناسان نمونههای درخشان این پدیده را آذرگوی مینامند. شهابسنگهایی که بازتاب جو زمین را تاب آوردهاند، اندازههای بسیار گوناگونی دارند. برای زمینشناسان، یک آذرگوی شهابسنگی است که به اندازهٔ کافی بزرگ باشد تا بتواند یک دهانه برخوردی درست کند. روزانه حدود ۵۰ تن شهابسنگ به درون جو زمین میآید و بیشتر آنها در لایه میان سپهر (مزوسفر) تبخیر میشوند.
شهابسنگها بیشتر از سنگ و فلز ساخته شدهاند. این اجرام هنگامی که به درون جو زمین میآیند، از روی پهنای زیادشان از جو میگذرند و دهانهها و پستی و بلندیهای گوناگونی را از خود بر جای میگذارند. برای نمونه دهانهٔ بارینجر در آریزونا و دهانهٔ وردفورت در آفریقای جنوبی. ارزش بررسی شهاب سنگها برای یافتن زمان پیدایش زمین، سامانه خورشیدی (شمسی) و در نهایت یافتن زمان پدیدآمدن همگی کیهان نهفتهاست. همچنین میتوان از آنها برای یافتن ساختار شیمیایی بخشهای گوناگون سیارهٔ زمین و سایر سیارههای سنگی بهره برد. فرایندهایی را که مایه ساخت این سیارهها شدهاند و حتی فرایندهای ساخت هسته، پوستهٔ نخستین، فرایند جداسازی عنصری در گوشتهٔ آغازین که فرایند ارزشمندی چون پیدایش زندگی است به خوبی بررسی کرد. با بررسی شهاب سنگهای فلزی (آهنی) و بررسیهای لرزهنگاری بود که دانشمندان تا اندازه ای ساختار هستهٔ زمین را ارزیابی و اندازهگیری کردند.
شَفَق قُطبی یکی از پدیدههای جوی کرهٔ زمین است. شفق قطبی پدیدهٔ ظهور نورهای رنگین و متحرک در آسمان شب است و معمولاً در عرضهای نزدیک به دو قطب زمین که بر اثر برخورد ذرات باردارِ بادِ خورشیدی و یونیزه شدن مولکولهای موجود در یونسپهر (یونوسفر) زمین به وجود میآید. شفقهای قطبی نورهای زیباییاند که بهطور طبیعی در آسمان دیده میشوند و معمولاً در شب و در عرضهای جغرافیایی قطبی به چشم میخورند. آنها در یونوسفر تشکیل میشوند و در سپیدهدم قطبی رویت پذیرند. در عرض جغرافیایی قطب شمال به آنها شفقهای شمالی نیز گفته میشود که این نام بر گرفته از نام ایزدگونه رومی سپیدهدم و نام یونانی باد شمالی است که در سال ۱۶۲۱ توسط پیر گاسندی روی این پدیده طبیعی نهاده شد.
به شفقهای قطبی، نور قطب شمال هم گفته میشود زیرا آنها غالباً در نیم کرهٔ شمالی دیده میشوند و هرقدر به قطب شمال نزدیک میشوید با توجه به مجاورت با قطب مغناطیسی شمالی زمین احتمال بیشتری میرود که بتوانید آنها را ببینید. برای نمونه، در شهرهای شمالی کانادا که بسیار نزدیک به قطباند امکان رویت آنها بسیار زیاد است.
شفقهای قطبی در نزدیکی قطب مغناطیسی شمالی ممکن است خیلی بالا باشد ولی در افق شمالی به صورت سبز برافروخته و در صورت طلوع خورشید به صورت سرخ کمرنگ دیده میشود. شفقهای قطبی معمولاً از سپتامبر تا اکتبر و از مارس تا آوریل روی میدهند. برخی از قبایل کانادایی به این پدیده رقص ارواح میگویند. شفق قطبی در طول چرخه خورشیدی و هنگام خروج جرم از تاج خورشیدی پُردفعات و درخشندهتر مشاهده میشود.
سلجوقیان در اصل غزهای ترکمان بودند که در دوران سامانی در اطراف دریاچه خوارزم (آرال)، سیردریا و آمودریا میزیستند. سلجوقیان که به اسلام رو آورده بودند، پس از ریاست سلجوق بن دقاق، نام سلاجقه را به خود گرفتند و به سامانیان در مبارزه با دشمنانشان بسیار یاری کردند. پسر سلجوق به نام میکاییل که بعد از مرگ او ریاست این طایفه را در دست داشت، چندین حکم جهاد برای مبارزه با (به قول مورخان) کافران صادر کرد.
» فهرست مطالب :
درجه بندی بحران
» فهرست مطالب:
سنگ های رسوبی بیش از 75 درصد سطح زمین را می پوشانند.
یک توده رسوبی شامل موادی است که در سطح یا نزدیک سطح زمین و در محیطی که دارای فشار و حرارت پایین می باشد، انباشته میگردد. معمولاً مواد رسوبی از مایعی که آن ها را در بر می گیرد، در محیط های مختلف رسوبی ته نشین میگردند ، رسوبات به روش های مختلفی تشکیل می شوند.
» فهرست مطالب: